Харин юм үзэж нүд тайлсан Сэнгээ гэдэг залуутай танилцсанаас хойш үүлэн борооны явдалын  нарийн учир  шалтгааныг гадарлахтайгаа болсон. Үйлийн борооны явдал гээч нь зүгээр нэг хүүхний өвөр лүү гэтэж очоод үрийн шингэнээ садруулчихдаг зүйл биш болохыг ойлгосон юм. Эрс нь түрэмгий болохоор манай ихэнх эмс  өрлүүлэх гэж байгаа  хонь шиг номхон дуулгавартай хэвтэж ээлжээ өнгөрөөсөөр өнөөгийн соёлт нийгэмтэй хөл нийлүүлсэн билээ.  Гэхдээ надтай ижил бодол санаатай янаг хүүхнүүд мэр сэр байдаг л юм.

Хорвоогийн харанхуй шөнө янагийн гэрэл гэгээгээр дүүрэн байдаг, гэвч би нэг ч хүүхнийг гомдоохгүй юмсан, тэднийг жаргаах юмсан гэж боддог. Тиймээс би  гучин наснаасаа эхлээд тэмдэглэл хөтөлж өөрийн гэсэн онол журмыг боловсруулдаг болсон юм.  Харин энэ бүхнийг хүн үзчих вий гэхээс машид чандлан нууцалдаг. Миний нууц дотор ихэвчлэн том дарга нарын авгайчуулын  шалдан нүцгэн зураг, үүлэн борооны ажлыг янз бүрийн арга барилаар үйлдэж байгаа зурмал болон гэрэл зургууд байдаг билээ. Үүнийг би итгэсэн хүндээ л үзүүлдэг.

Уг нь хүн гэдэг нүцгэн төрдөг хийгээд цөм л нүцгэн  амрагладаг мөртлөө үүнийгээ нэг их айхтар нууж хаан, гэмт хэрэг, садар самуун явдал гэж үздэг нь хачирхалтай. Миний нүдийг тайлсан хүн бол Сэнгээгээс гадна Донбассын цэнхэр нүдэн Нина хэмээх орос бүсгүй байлаа. Нина миний үй зайгүй амраг байсан төдийгүй намайг янагийн үйлд  гарамгай сургасан багш минь байв.  Тэрбээр үүлгүй тэнгэр шиг цэв цэнхэр нүдтэй, нялх тугал мэт зэгзгэр урт шулуухан  хөлтэй  хүүхэн байж билээ. Муухан хүүхэнтэй хөнжилд орсоноос түүний тухай бодоод хэвтэж байх нь сайхан санагддаг юм.  Тийм ч учраас Нина гэдэг нэр миний үүлэн борооны амьдралын эхлэл туйл хоёр шиг санагддаг. Учир нь надад  орос, монгол  хоёр Нина байсан юм. Ингээд хөдөөний 17 настай залуутай анх учирсан  Нинагийн тухай өгүүлье.

Би баян айлын ганц эрх танхай хүү байлаа. Наснаасаа эрт сайхан морь унаж, бодын үнэтэй гаанс зууж явсан цаг. Цэрэгт морддогийн урд жилсэн. Манай  хот айлд “Торгон”  Чүлтэмийнх гэж айл байлаа. Тэдний ганц охиныг Нина гэнэ.  Түүний өдрөөс өдөрт өсч өндийж  сайхан хүүхэн болж байгааг нутгийн харцуул хараад шүлсээ залгидаг байсан юм.  Гагцхүү түүнийг амталж үзсэн эр үгүй. Нина хашир ороо гэж жигтэйхэн. Эцэг нь ч сүрхий хүн болохоор хонины бэлчээрт охиноо бусдад элэг бариулахгүй гэж хамгийн хурдан морио унуулж явуулдаг байв. Тиймээс Нина хээр хөдөө хүний бараа харагдвал мориндоо мордоод гэрээдээ  шууд давхичихдаг байж билээ.  Зарим эрчүүд шөнө орой тэдний хатавч хаалгыг самардан Нинагийн өвөрт орох гэж бас үздэг байлаа. Гэвч “Торгон” Чүлтэм гуай морьтой  харчуулын чимээнээр хотон дотроосоо толгой дээгүүр нь буу тавьж айлгана. Нина намайг гэр орноороо бууж мордоход цай цүү хийж дайлан нүүр талтай байдаг боловч хээр хөдөө таарвал чоно харсан хонь шиг айж бэмбэгнээд мориндоо мордоод давхичихдаг байлаа. Үүнд нь миний хор шар хөдлөх боловч үнэндээ яаж ч чадахгүй.

Жалга судгийн ногоо сайхан сугсарч байсан хавар цагсан. Нина хоньтойгоо хоёр гүвээ даван гэрээсээ холдсон байв. Би  хар үүрээр гэрээсээ мордож түүнд харагдахгүй газар нуугдаж холоос дурандсаар байсан юм. Нина  унаж  явсан хээр морио тушиж тавиад хониныхоо захаар тойрч  гилнэ. Түүний хээр морь зөвхөн хонь туух төдий шогшдог ч яс юман дээрээ холхон саахалтын газарт баргийн моринд г үйцэгддэггүй хурдан хүлэг байлаа. Би хэдий сайн морь унасан ч дэргэд нь шахуу ойртож очихгүй л бол  Нина гүйгээд мориндоо хүрчихвэл надад гүйцэгдэхгүй. Сайхан хүүхэнд эрчүүл цөм л сэтгэл алдаж нүдний хороо  унагадаг бөгөөд би ч бас  Нинад учиргүй сэтгэл  алдарч ямар сайндаа л түүнийг эхнэрээ болгон авч байна гэж шөнөдөө зүүдэлж, өдөртөө зүүлэг өвчтэй юм шиг болчихдог байлаа. Нэг удаа би зориг гарган байж  “Чи миний эхнэр болохгүй юу” гэхэд Нина  тачигнатал хөхөрч “Чи намайг бусдаас урьтаж хөөж барьж авч чадах юмуу.

Цаана чинь чамаас бүл чадалтай цэргийн алба хаасан ах нар хөндөлсөөд байна” гэж даажигнасан юм. Тухайн үед  хөдөөний залуусын дунд  сайхан хүүхнийг хэн нь эхлээд өвөртөө хийж чадсан нь эхнэрээ болгож авдаг нэг ёсны бичигдээгүй хууль үйлчилж байсан юм. Хэрвээ би Нинаг өвөртөө авч унтсан гэвэл үе тэнгийн бусад харчуул түүнийг өдөж хоргоохоо болино. Ийм л учир шалтгааны улмаас Нинад ямар эр хүн болохоо үзүүлэх гэж эртнээс бэлтгэж билээ. Тэгээд л тэр нэгэн өглөө түүнд үзэгдэж харагдалгүйгээр жалга даган мярайж байсаар хажууханд нь дөхөж очсон билээ. Нина энэ үед мориноосоо нэлээд холдож  хонио эргүүлэхээр нөгөө захад нь гарсан  байсан бөгөөд би ч мориндоо ташуур өгөн ухасхийлээ. Нина намайг харангуутаа морь руугаа хар хурдаараа гүйв.

Гэсэн ч түүнийг  мориныхоо тушааг тайлж хөлөө дөрөөндөө хүргэх үед нь би гүйцэн хүрч гуд татан бараг л түлхээд  унагачихав. Нина “Ёо ёо, гар  эвгүй болчихлоо” гэхэд би түүнийг намайг хуурч гараас мултрах гэж байна гэж бодоод тоосонгүй. Босоод гүйх гэхэд нь дарж унагав. Тэр хөвөнтэй өмд өмссөн байсан бөгөөд түүнийгээ  эр хар сураар тайлагдахын аргагүй чивчиртэл зангидаж тэлээлсэн байлаа. Би тэлээг нь тайлж чадахгүйдээ арга мухардан өмдний салтаанаас нь мушгиж бариад хутгаар огтолж орхив. Тэгтэл том онгойсон нүх гарч халуун уур савсах шиг болж билээ. Энэ түрэмгийхэн жаргалд би өөрийгөө бодсоноос түүнийг бодоогүй юм. Хэрвээ өнөө цагт  ийм юм болсон бол  би хүчингийн хэргээр шоронд орох байсан. Тухайн цаг үед ийм юмыг тоохгүй, цөмөөрөө л ингэх ёстой юм шиг санадаг байлаа. Би амьсгаадан байж  эрхтэнээ гаргаад  Нинагийн салтаа руу явуултал мань хүүхэн хоёр хөлөө хавчихаас өөр эсэргүүцэл үзүүлсэнгүй.

Цаанаа бол дуртай байх шиг. Би оцогнон хөдлөх зуур түүний энгэр заамыг ярж  хоёр хөхөнд нь хошуугаа хүргэтэл Нина гэнэт  писхийтэл инээд алдаж “Хүүе битгий гижиг хүргээд бай л даа” гэснээ миний нурууг  нажигнатал тэврээд авсан юм. Түүний нүүр гар нь бор болохоос биш хүзүүнээс доошхи бие нь цав цагаанаас гадна бие нь үе үе чивчрэн чангарч байлаа. Намайг хүчтэй угсруулан цохиход хүүхэн хэнээс сурсан юм бэ гэмээр өөдөөс маань тосгуулан тун ч эвтэйхэн хөдөлж байв.  Төдөлгүй тэр хошуу амаараа миний чихийг эрвэгнүүлэн “Эр хүнтэй юу яаж үзээгүй болохоор амархан юу яах нь ээ” гэснээ уртаар санаа алдан тавьж орхисон бөгөөд энэ нь надад “Өмнө нь хэн нэгэн эртэй унтчихсан л юм байна шүү дээ” гэсэн сэтгэгдэл төрүүлж  билээ.

Нина миний эрхтэнийг умдагаараа хавчин хөдөлж байх нь яг л үнээ сааж байгаа юм шиг санагдаж билээ. Түүний тэвхгэр мөр, өргөн ташаа, сул хар гэзэг,  цав цагаан бие миний нүдэнд одоо болтол харагддаг юм. Ямар сайндаа л би  хойно сурч байхдаа “Сул хар гэзэгтэй, цав цагаан биетэй Нина минь юу хийж байгаа бол доо” гэж үе үе шүүрс алддаг байлаа.  Түүнийг би хонины бэлчээрт янзалсаныхаа дараа   моринд нь мордуулж өгөнгөө  “Чи одоо надтай сууна биз дээ” гэж асуухад “Үгүй шүү. Намайг чамаас түрүүнд нэг хүн эзэмдчихсэн  юм шүү дээ. Тэр маань цэрэгт байгаа. Хойтон жил халагдаж ирнэ”  гэж хэлээд мориндоо ташуур өгөн хурдалж билээ.  Гэхдээ л бид хоёрын харьцаа өмнөхөөсөө арай өөр болсон. Би ч удалгүй цэрэгт мордож  Нина надад өөрийн үнэр шингэсэн улаан пансан алчуураа  бэлэглээд “Энэ алчуурыг намайг санасан  үедээ  үнэрлэж байгаарай” гэж билээ. Би тэр алчуурыг амь шигээ хадгалж явсан боловч шинэ цэргийн карентин дээр бага дарга нар нэгжиж олоод “Энэ алчуур цэрэг чиний сэтгэлийг  урвуулж мэднэ”  гээд нүдэн дээр минь шатааж орхисон. Армид гурван жил болоод халагдаж ирэхэд Нина хэдийнэ өөр хүнтэй суучихсан байлаа. Гэвч миний анхны тэр хайр, анхны түрэмгий янаглал сэтгэлээс минь огт  гардаггүй юм. Нэгэн цаг үеийн дурлалын түүх юм даа.

Цэцэг цэврүү шиг үзэсгэлэнт сайхан Нина маань миний анхны янаглалын дурсамж бөгөөд хожим би Донбассын Нинад  энэхүү анхны хайр янаглалаа ярихад нүд нь орой дээрээ гарчих шахан дуу алдаад “Монгол  түрэмгий хайр” гэж шоолж билээ. Янаглан дурлалцахад өөрийн цаг үе гэж байдаг юм болов уу даа. Ямар ч байсан тэгэхэд би өөрийгөө эр хүн гэж ухаарсан юм даг.

Нэр

Сэтгэгдэл Жижигээр | Томоор

Сэтгэгдэл нэмэх